Xác định quyền sở hữu đất đai, thẩm quyền, cơ chế định giá khi thu hồi đất và quyền của người dân bị thu hồi đất vẫn là những nội dung được nhiều người quan tâm khi góp ý Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).
Xung quanh những nội dung này, PV báo PL&XH có cuộc trao đổi với Luật sư (LS) Trần Anh Tú, Đoàn LS TP Hà Nội.
PV: Có nhiều luồng ý kiến cho rằng, nên công nhận quyền sở hữu đất đai tư nhân. Quan điểm của ông vềvấn đề này?
LS Trần Anh Tú: Hiện nay, một trong những vấn đề quan trọng nhất của Luật Đất đai (sửa đổi) chính là khái niệm về sở hữu. Vấn đề này đang có nhiều luồng ý kiến khác nhau, có ý kiến cho rằng, nên thừa nhận quyền sử hữu tư nhân. Tuy nhiên, dưới quan điểm cá nhân thì tôi không đồng tình, vì nó sẽ gây ra xung đột đối với một số điều luật khác, trong đó có Hiến pháp. Cho nên tôi vẫn tán thành "đất đai là thuộc sở hữu của toàn dân, do Nhà nước quản lý".
Luật sư Trần Anh Tú.
PV: Phải chăng chúng ta lo ngại nếu công nhận sở hữu tư nhân về đất đai sẽ dẫn đến việc các nhà đầu tư nước ngoài mua đất nhưng thực ra là "thao túng" đất của người dân?
LS Trần Anh Tú: Tôi không hẳn nghĩ đến việc đó. Bởi vì khi đã có quyền sở hữu rồi thì việc định đoạt tài sản ấy theo ý chí nguyện vọng của người ta. Không hẳn là các nhà đầu tư nước ngoài sẽ vào mua đất để sở hữu. Nhưng tôi muốn bàn rằng, Hiến pháp đang quy định sở hữu đất đai là của toàn dân. Cho nên, nếu mình xây dựng Luật Đất đai mà thừa nhận đất tư thì vô hình trung nó sẽ trái với Hiến pháp. Như vậy, theo Luật Ban hành các văn bản Quy phạm pháp luật năm 2008 thì nó sẽ không có giá trị.
PV: Theo Dự thảo, Nhà nước quy định, cứ 5 năm giá đất lại được điều chỉnh một lần. Theo ông như vậy có hợp lý?
LS Trần Anh Tú: Tôi cho rằng quy định này là chưa hợp lý, bởi nó quá dài. Vô hình trung Nhà nước can thiệp quá sâu vào thị trường. Chúng ta không thừa nhận, nhưng đều biết đất đai là một loại hàng hóa. Mà hàng hóa thì phải tuân theo nhu cầu thị trường. Thị trường thì hoàn toàn có tính bất ngờ, biến động. Nếu quy định như vậy thì thiệt hại sẽ thuộc về đối tượng bị thu hồi đất. Tôi nghĩ chỉ khoảng 1 năm là phù hợp.
PV: Trong bản Dự thảo, ông quan tâm đến những nội dung nào và quan điểm của ông về những nội dung đó?
LS Trần Anh Tú: Tôi rất quan tâm đến cơ chế thu hồi đất, và quy định của pháp luật đất đai về giải quyết khiếu nại tố cáo, trong đó có vấn đề tham nhũng đất đai. Đối với cơ chế thu hồi đất thì tôi cho rằng nên chia theo hai hướng. Thứ nhất, các dự án phục vụ cho các lợi ích quốc phòng, an ninh, công trình công cộng phục vụ cho dân sinh, thì áp giá theo đúng khung giá của Nhà nước quy định. Thứ hai là đối với các trường hợp thu hồi đất để kinh doanh, phục vụ cho lợi ích phát triển kinh tế thì cần phải đạt được sự thỏa thuận giữa người thu hồi và người bị thu hồi.
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cũng nên quy định rõ thỏa thuận đấy là như thế nào? Tức là chữ ký của công dân, của người chủ sử dụng đất phải được ký bằng một biên bản thỏa thuận với từng hộ gia đình cụ thể. Từ đó mới tổng hợp thành một phương án, chứ không phải cứ tổng hợp một phương án trước rồi mới đưa cho dân. Thế thì người ta sẽ có nhiều cách để đạt được mục đích. Tôi cho rằng như thế sẽ không minh bạch. Ví dụ, các nhà đầu tư lên phương án trước rồi đưa cho cộng đồng dân cư thì có người vì lý do kinh tế mà cứ ký vào, dẫn đến một số người không đồng ý với phương án đền bù ấy, nhưng người ta vẫn phải chấp nhận vì đây là bản tổng hợp tập thể.
PV: Từ thực tế công việc, ông nghĩ thế nào về mối tương quan giữa vấn đề thu hồi đất quy định trong Luật Đất đai 2003 với vấn đề tham nhũng và khiếu nại tố cáo?
LS Trần Anh Tú: Hiện nay, tham nhũng về đất đai diễn ra hết sức phổ biến, có rất nhiều hình thức tham nhũng. Luật Đất đai năm 2003 không hẳn là bao che cho tham nhũng, nhưng có những quy định khiến việc thu hồi đất diễn ra rất dễ dàng dẫn đến việc các chủ thể có quyền quản lý về đất phát sinh tham nhũng. Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi lần này nên dành hẳn những chương, điều để làm sáng tỏ hơn những điều khoản về vấn đề xử lý tham nhũng, trong đó quy định rõ những hành vi tham nhũng về đất thì phải được xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Về giải quyết khiếu nại tố cáo liên quan đến đất đai, theo quy định hiện hành, trước khi các vụ án tranh chấp về đất đai chuyển sang tòa án thì bắt buộc phải có hòa giải. Nhưng thực tế, hiện có rất nhiều trường hợp không tiến hành hòa giải được vì bị đơn không đến. Cho nên tôi cho rằng, cần phải xem xét lại thủ tục hòa giải ở cơ sở. Nếu lần thứ hai mà bị đơn không đến hòa giải, UBND cấp xã, phường tiến hành lập biên bản gửi sang Tòa để giúp cho công dân khi bị xâm phạm quyền và lợi ích về đất đai được bảo vệ. Có rất nhiều vụ việc khi UBND cấp xã, phường chưa giải quyết xong, không giải quyết kịp vì vướng mắc các quy định hiện hành, thì người dân lại mất thời hiệu khởi kiện. Chính vì vậy dự thảo lần này nên xem xét kỹ vấn đề giải quyết khiếu nại, khởi kiện ban đầu.
Cảm ơn Luật sư!
Văn Giang
PV: Có nhiều luồng ý kiến cho rằng, nên công nhận quyền sở hữu đất đai tư nhân. Quan điểm của ông vềvấn đề này?
LS Trần Anh Tú: Hiện nay, một trong những vấn đề quan trọng nhất của Luật Đất đai (sửa đổi) chính là khái niệm về sở hữu. Vấn đề này đang có nhiều luồng ý kiến khác nhau, có ý kiến cho rằng, nên thừa nhận quyền sử hữu tư nhân. Tuy nhiên, dưới quan điểm cá nhân thì tôi không đồng tình, vì nó sẽ gây ra xung đột đối với một số điều luật khác, trong đó có Hiến pháp. Cho nên tôi vẫn tán thành "đất đai là thuộc sở hữu của toàn dân, do Nhà nước quản lý".
Luật sư Trần Anh Tú.
PV: Phải chăng chúng ta lo ngại nếu công nhận sở hữu tư nhân về đất đai sẽ dẫn đến việc các nhà đầu tư nước ngoài mua đất nhưng thực ra là "thao túng" đất của người dân?
LS Trần Anh Tú: Tôi không hẳn nghĩ đến việc đó. Bởi vì khi đã có quyền sở hữu rồi thì việc định đoạt tài sản ấy theo ý chí nguyện vọng của người ta. Không hẳn là các nhà đầu tư nước ngoài sẽ vào mua đất để sở hữu. Nhưng tôi muốn bàn rằng, Hiến pháp đang quy định sở hữu đất đai là của toàn dân. Cho nên, nếu mình xây dựng Luật Đất đai mà thừa nhận đất tư thì vô hình trung nó sẽ trái với Hiến pháp. Như vậy, theo Luật Ban hành các văn bản Quy phạm pháp luật năm 2008 thì nó sẽ không có giá trị.
PV: Theo Dự thảo, Nhà nước quy định, cứ 5 năm giá đất lại được điều chỉnh một lần. Theo ông như vậy có hợp lý?
LS Trần Anh Tú: Tôi cho rằng quy định này là chưa hợp lý, bởi nó quá dài. Vô hình trung Nhà nước can thiệp quá sâu vào thị trường. Chúng ta không thừa nhận, nhưng đều biết đất đai là một loại hàng hóa. Mà hàng hóa thì phải tuân theo nhu cầu thị trường. Thị trường thì hoàn toàn có tính bất ngờ, biến động. Nếu quy định như vậy thì thiệt hại sẽ thuộc về đối tượng bị thu hồi đất. Tôi nghĩ chỉ khoảng 1 năm là phù hợp.
PV: Trong bản Dự thảo, ông quan tâm đến những nội dung nào và quan điểm của ông về những nội dung đó?
LS Trần Anh Tú: Tôi rất quan tâm đến cơ chế thu hồi đất, và quy định của pháp luật đất đai về giải quyết khiếu nại tố cáo, trong đó có vấn đề tham nhũng đất đai. Đối với cơ chế thu hồi đất thì tôi cho rằng nên chia theo hai hướng. Thứ nhất, các dự án phục vụ cho các lợi ích quốc phòng, an ninh, công trình công cộng phục vụ cho dân sinh, thì áp giá theo đúng khung giá của Nhà nước quy định. Thứ hai là đối với các trường hợp thu hồi đất để kinh doanh, phục vụ cho lợi ích phát triển kinh tế thì cần phải đạt được sự thỏa thuận giữa người thu hồi và người bị thu hồi.
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cũng nên quy định rõ thỏa thuận đấy là như thế nào? Tức là chữ ký của công dân, của người chủ sử dụng đất phải được ký bằng một biên bản thỏa thuận với từng hộ gia đình cụ thể. Từ đó mới tổng hợp thành một phương án, chứ không phải cứ tổng hợp một phương án trước rồi mới đưa cho dân. Thế thì người ta sẽ có nhiều cách để đạt được mục đích. Tôi cho rằng như thế sẽ không minh bạch. Ví dụ, các nhà đầu tư lên phương án trước rồi đưa cho cộng đồng dân cư thì có người vì lý do kinh tế mà cứ ký vào, dẫn đến một số người không đồng ý với phương án đền bù ấy, nhưng người ta vẫn phải chấp nhận vì đây là bản tổng hợp tập thể.
PV: Từ thực tế công việc, ông nghĩ thế nào về mối tương quan giữa vấn đề thu hồi đất quy định trong Luật Đất đai 2003 với vấn đề tham nhũng và khiếu nại tố cáo?
LS Trần Anh Tú: Hiện nay, tham nhũng về đất đai diễn ra hết sức phổ biến, có rất nhiều hình thức tham nhũng. Luật Đất đai năm 2003 không hẳn là bao che cho tham nhũng, nhưng có những quy định khiến việc thu hồi đất diễn ra rất dễ dàng dẫn đến việc các chủ thể có quyền quản lý về đất phát sinh tham nhũng. Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi lần này nên dành hẳn những chương, điều để làm sáng tỏ hơn những điều khoản về vấn đề xử lý tham nhũng, trong đó quy định rõ những hành vi tham nhũng về đất thì phải được xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Về giải quyết khiếu nại tố cáo liên quan đến đất đai, theo quy định hiện hành, trước khi các vụ án tranh chấp về đất đai chuyển sang tòa án thì bắt buộc phải có hòa giải. Nhưng thực tế, hiện có rất nhiều trường hợp không tiến hành hòa giải được vì bị đơn không đến. Cho nên tôi cho rằng, cần phải xem xét lại thủ tục hòa giải ở cơ sở. Nếu lần thứ hai mà bị đơn không đến hòa giải, UBND cấp xã, phường tiến hành lập biên bản gửi sang Tòa để giúp cho công dân khi bị xâm phạm quyền và lợi ích về đất đai được bảo vệ. Có rất nhiều vụ việc khi UBND cấp xã, phường chưa giải quyết xong, không giải quyết kịp vì vướng mắc các quy định hiện hành, thì người dân lại mất thời hiệu khởi kiện. Chính vì vậy dự thảo lần này nên xem xét kỹ vấn đề giải quyết khiếu nại, khởi kiện ban đầu.
Cảm ơn Luật sư!
Văn Giang
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét